دندانها، بر اثر عوامل مختلف از جمله ضربه و زمینخوردن، جویدن اجسام سخت مثل یخ و آبنبات، پوسیدگی و… ممکن است دچار شکستگی شوند. در این نوشته از سایت دکتر منصوره سادات ابطحی به بررسی روش های درمانی دندان های شکسته، می پردازیم.
ترمیم دندانشکسته، بسته به میزان شکستگی، میتواند با روشهای مختلفی انجام گیرد؛ از جمله چسباندن قطعه شکسته در سر جای خود، کامپوزیت ونیر، لمینت سرامیکی و روکش. گاهی اوقات در اثر شکستگی تاج، عصب یا پالپ دندان هم دچار آسیب میشود که در این موارد نیاز هست که قبل از ترمیم تاج دندان، ابتدا عصبکشی انجام گیرد.
یکی از شایعترین حوادثی که برای بچههای ۶ تا ۱۲ رخ میدهد، شکستگی دندان جلو، در اثر ضربه و زمینخوردن میباشد. در این موارد درصورتیکه قطعه شکسته در دسترس باشد، میتوان با استفاده از چسبهای مخصوص دندانپزشکی آن را مجدداً به دندان متصل کرد.
در مواردی که قطعه شکسته در دسترس نباشد و یا میزان شکستگی زیاد باشد، میتوان با روشهای دیگر دندان را ترمیم نمود؛ از جمله ترمیم کامپوزیت، کامپوزیت ونیر، لمینت سرامیکی و یا روکش. انتخاب بهترین روش، بستگی به وسعت شکستگی و تشخیص دندانپزشک متخصص دارد.
گاهی اوقات میزان شکستگی دندان، بسیار زیاد و تا زیر لثه، پیشروی کرده است. در این موارد ممکن است با روشهای ترمیمی، قادر به نگهداری دندان نباشید و انتخاب گزینهی کشیدن دندان و ایمپلنت بهترین راهحل باشد.
انواع شکستگی دندان و روش درمان متناسب
شکستگی دندان تنها یک نوع نیست و دندانپزشکان، دندانهای آسیبدیده را بر اساس عمق و میزان درگیری ساختارهای داخلی (مینا، عاج، پالپ) به دستههای مختلفی تقسیم میکنند. تشخیص نوع شکستگی، اولین و مهمترین قدم برای انتخاب بهترین روش ترمیمی توسط متخصص است.
| نوع شکستگی (Fracture Type) | میزان آسیب | روش درمان رایج |
|---|---|---|
| ترک یا خطوط مینایی (Craze Lines) | آسیبهای بسیار سطحی که فقط در مینای دندان مشاهده میشوند و معمولاً بدون درد هستند. | نیاز به درمان ندارد، یا پولیش و کانتورینگ (تراش جزئی). |
| لب پریدگی (Chip/Fracture of Enamel) | شکستگی جزئی که فقط مینای دندان (لایه بیرونی) درگیر است. | باندینگ با کامپوزیت یا کانتورینگ (شکلدهی مجدد). |
| شکستگی عاجی (Fracture of Dentin) | آسیب به مینا و لایه زیرین آن (عاج) رسیده است. ممکن است دندان به سرما و گرما حساس باشد. | باندینگ با کامپوزیت (بیومیمتیک)، اینله/آنله، یا لمینت سرامیکی. |
| شکستگی تاج با درگیری پالپ (Complicated Fracture) | شکستگی به قدری عمیق است که عصب دندان (پالپ) نمایان یا آسیب دیده است. درد شدید و خونریزی ممکن است وجود داشته باشد. | درمان ریشه (عصبکشی) و سپس ترمیم با روکش یا بیلداپ (بازسازی). |
| شکستگی عمودی ریشه (Vertical Root Fracture) | شکستگی از تاج به سمت ریشه دندان ادامه پیدا کرده است. | معمولاً امکان حفظ دندان وجود ندارد و نیاز به کشیدن دندان و ایمپلنت دارد. |
مراقبتهای اولیه در مورد شکستگی دندان چیست؟
- شکستگی دندان یک فوریت دندانپزشکی است. نحوه برخورد شما در دقایق اول، تأثیر مستقیمی بر حفظ و موفقیت درمان دارد.
- پیدا کردن و نگهداری قطعه شکسته: اگر قطعه شکسته دندان را در اختیار دارید، آن را تمیز کرده و سریعاً در شیر کمچرب یا سرم فیزیولوژی (یا در بدترین حالت، بزاق دهان خود) نگهداری کنید. هرگز قطعه شکسته را در آب معمولی یا دستمال کاغذی قرار ندهید.
- کنترل درد و ورم: از داروهای مسکن بدون نسخه مانند ایبوپروفن یا استامینوفن استفاده کنید. اگر تورم دارید، یک کمپرس آب سرد را به مدت ۱۵ دقیقه روی گونه (خارج از دهان) قرار دهید.
- شستشوی دهان: دهان خود را به آرامی با آب نمک ولرم بشویید تا دهان از خون و آلودگی پاک شود.
- محافظت از بافتهای نرم: اگر لبههای دندان تیز هستند، برای جلوگیری از آسیب به زبان یا گونه، موقتاً با یک تکه کوچک موم دندانپزشکی (یا در دسترس نبودن، آدامس بدون قند) روی آن را بپوشانید.
- مراجعه فوری: در اسرع وقت (ترجیحاً در کمتر از ۱۲ ساعت) به دندانپزشک متخصص مراجعه کنید. سرعت عمل در حفظ عصب و اتصال مجدد قطعه شکسته، حیاتی است.
ترمیم با ماده همرنگ دندان (کامپوزیت)
امروزه اکثر افراد ترجیح میدهند که دندانهای خود را به}ای ماده مرسوم سیاهرنگ آمالگام، با مادهی همرنگ کامپوزیتی ترمیم کنند. ماده کامپوزیت، علاوه بر رنگ بسیار زیبا، ویژگیهای ذاتی و خمشی مشابه دندان دارد و از لحاظ بایومیمتیک مادهی مناسبتری برای ترمیم دندان میباشد. با این حال، کار با این ماده بسیار حساس به تکنیک است و در صورتی که دندانپزشک بهدرستی نتواند با این ماده کار کند، درصد شکست بالایی در درمان خواهد داشت. در مطب دکتر ابطحی تمامی ترمیمهای کامپوزیتی با استفاده از روشههای بایومیمتیک و با بالاترین کیفیت و بهترین و بهروزترین مواد انجام میگیرند.ترمیم با استفاده از مواد سرامیکی کدکم (آنلههای تمام سرامیک)
در مواردی که وسعت پوسیدگی زیاد باشد و یا دندان دارای ترک باشد میتوان برای ترمیم دندان از مواد سرامیکی و آنلههای تمامسرامیک استفاده کرد. در این موارد از دندان قالبگیری میشود و سپس قالب برای ساخت آنله تمامسرامیک به لابراتوار ارسال میشود.- کاربرد: در مواردی که شکستگی یا پوسیدگی در پشت دندانها وسیع باشد و ترمیم مستقیم کامپوزیت پاسخگو نباشد، اما نیاز به روکش کامل هم نیست.
- مزایا: استحکام بالاتر از ترمیم معمولی، حفظ ساختار سالم دندان (برخلاف روکش)، و دقت بسیار بالا در ساخت (کدکم).
| روش | وسعت آسیب | مزیت اصلی |
|---|---|---|
| ترمیم مستقیم (کامپوزیت) | جزئی تا متوسط | زیبایی و یک جلسهای بودن |
| اینله/آنله (غیرمستقیم) | متوسط تا وسیع (بدون نیاز به روکش کامل) | حفظ ساختار دندان و دوام بالا |